12 februari 2024

Hoe werkt een (financiële) herstructurering?  

Het aanpassen van de bedrijfs- en financieringsstructuur van een onderneming kan diverse redenen hebben, zoals teruglopende omzetten, niet-renderende bedrijfsonderdelen of een overmatige financieringsstructuur, wat leidt tot financiële uitdagingen. In geval van financiële problemen zijn aanzienlijke veranderingen noodzakelijk, waarbij de (financiële) structuur opnieuw bekeken moet worden. In dergelijke omstandigheden kan een financiële herstructurering een mogelijke oplossing zijn. Maar wat houdt een financiële herstructurering in? En welke stappen dienen genomen te worden?  

Wat is een financiële herstructurering? 

Vaak wordt bij een financiële herstructurering meteen aan schuldsanering gedacht, maar het gaat verder dan dat. Het betreft een ingrijpende aanpassing van de structuur, bedrijfsvoering of balans van een onderneming. Dit gaat vaak gepaard met kostenbesparingen, schuldsanering en de verkoop van activa, met als doel de onderneming gezonder te maken in financieel zware tijden. Door deze herstructurering krijgt de onderneming weer toekomstperspectief en wordt een faillissement voorkomen.  

Begin altijd met een operationele herstructurering 

Een cruciale voorwaarde voor een (financiële) herstructurering is dat de onderneming in de kern levensvatbaar is. Het is essentieel om het businessmodel en de strategie kritisch te evalueren en te overwegen of deze aangepast moeten worden om relevant te blijven. Het verstrekken van inzicht aan crediteuren over de oorzaken van de zwakke financiële positie en hen betrekken bij operationele veranderingen is ook van belang. Welke operationele wijzigingen worden doorgevoerd om de winstgevendheid te verhogen? Dit omvat onder andere kostenbesparingen, zoals het inkrimpen van het personeelsbestand, en strategische keuzes, zoals het afstoten van bepaalde activiteiten. Het opstellen van een operationeel (“turnaround”) plan vormt het vertrekpunt voor de herstructurering. Een financiële herstructurering is namelijk afhankelijk van operationele verbeteringen, omdat het financiële plan voorkomt uit het turnaroundplan.  

Indien uit het operationele- en financiële plan blijkt dat de onderneming levensvatbaar is en voldoende verdienvermogen heeft, maar niet aan haar (aflossings-)verplichtingen kan voldoen, is het tijd om te beginnen met de financiële herstructurering.  

Mogelijkheden voor financiële herstructurering  

Er bestaan diverse scenario’s om een bedrijf te herstructureren, waaronder: 

  1. Schuldsanering en buitengerechtelijk crediteurenakkoord 
  2. Afdwingen van een onderhands akkoord via de Wet Homologatie Onderhands Akkoord (WHOA) 
  3. Doorstart na faillissement  
  4. Onderhandelingen met individuele schuldeisers  

    Schuldsanering en buitengerechtelijk crediteurenakkoord 

    Een onderneming in financiële moeilijkheden kan besluiten haar schuldeisers een crediteurenakkoord voor te stellen, waarbij een bepaald percentage van de schuld wordt aangeboden in ruil voor finale kwijting.  

    Om schuldeisers te overtuigen om mee te werken, is het noodzakelijk voldoende informatie te verstrekken zodat zij een weloverwogen beslissing kunnen nemen. Het identificeren van schuldeisers, het begrijpen van de opbouw van schulden, het evalueren van financiële positie van de onderneming en het schetsen van het toekomstperspectief zijn essentieel. Het moet duidelijk zijn dat het niet instemmen met het akkoord kan leiden tot faillissement.  

    Wet Homologatie Onderhands Akkoord (WHOA) 

    Sinds de inwerkingtreding van de WHOA op 1 januari 2021 is het mogelijk om een crediteurenakkoord af te dwingen zonder instemming van alle schuldeisers. De WHOA biedt zo bredere mogelijkheden om bedrijven te laten overleven en faillissement te voorkomen. Vaak is nieuw kapitaal nodig om het crediteurenakkoord te financieren.  

    Doorstart na faillissement  

    In bepaalde gevallen kan het economisch voordelig zijn om niet het gehele bedrijf voort te zetten, maar een deel na faillissement te herstarten. Bij een doorstart wordt gekeken naar gezonde bedrijfsonderdelen en hoe deze behouden kunnen blijven na het faillissement, terwijl schulden worden achtergelaten.  

    Individuele afspraken met schuldeisers 

    Naast de bovenstaande (juridische) herstructureringsopties is het mogelijk om schuldeisers individueel te banderen en met hen vernieuwde afspraken te maken, inclusief realistische terugbetalingstermijnen. Voorbeelden hiervan zijn het indienen van een kwijtscheldingsverzoek bij de Belastingdienst of het aanvragen van uitstel van aflossingen bij de bank.  

    Welke optie het beste past bij de onderneming wordt meestal duidelijk tijdens het herstructureringsproces. Er zijn altijd meerdere mogelijkheden. Het is aan te raden om te beginnen met een buitengerechtelijk akkoord, waarbij met alle belanghebbenden een regeling wordt getroffen. Als dat niet lukt, is het altijd mogelijk om een WHOA-traject te starten en dwarsliggende schuldeisers te dwingen mee te werken. 

    Hoe bereik je een realistisch en gunstig herstelvoorstel? 

    Bij een financiële herstructurering moet rekening worden gehouden met verschillende groepen schuldeisers, elk met hun eigen juridische positie en belangen. Om een beeld te krijgen van hun positie, is het essentieel om met alle betrokken partijen in gesprek te gaan en de situatie te bespreken. Hierbij moeten ook het worstcasescenario (wat schuldeisers zouden ontvangen in geval van faillissement) en het herstelvoorstel worden behandeld. Maar hoe kom je tot een gunstig en realistisch herstelvoorstel? Om tot een solide voorstel te komen, moeten de volgende vragen worden beantwoord: 

    1. Hoeveel schulden kan de onderneming dragen met het huidige verdienmodel? 
    2. Wat zijn de conclusies uit het operationele (“turnaround”) plan? 
    3. Wat zouden schuldeisers ontvangen in geval van faillissement? 

      Op basis van de antwoorden op deze vragen moet een voorstel worden ontwikkeld dat beter is dan het worstcasescenario en dat aan schuldeisers wordt voorgelegd. Bij dit voorstel moeten zorgvuldig de belangen van zowel de onderneming als de schuldeisers worden afgewogen.  

        Conclusie  

        Een financiële herstructurering vereist niet alleen operationele verbeteringen, maar ook een doordacht herstelvoorstel. Het operationele plan vormt immers de basis voor het financiële plan. Als uit het operationele en financiële plan blijkt dat de onderneming levensvatbaar is en voldoende verdienvermogen heet, maar niet aan haar aflossingsverplichtingen kan voldoen, is het tijd om de financiële herstructurering aan te pakken. Welke optie voor financiële herstructurering het meest geschikt is, wordt geleidelijk duidelijk. Het is echter cruciaal dat de schuldeisers een aantrekkelijker voorstel ontvangen dan bij een faillissement.