13 februari 2024

De WHOA als nieuw instrument voor bedrijfsovername

Portret Machiel van den Hoogen

Sinds de invoering van de Wet Homologatie Onderhands Akkoord (WHOA) op 1 januari 2021, hebben ondernemingen een krachtig instrument in handen voor schuldsanering zonder de noodzaak van unanieme goedkeuring van alle schuldeisers. De WHOA maakt het makkelijker om de vermogensstructuur van levensvatbare ondernemingen te herstellen en creëert hiermee nieuw perspectief. Ook maakt de WHOA bedrijven aantrekkelijk voor potentiële bedrijfsovername. 

Om een WHOA-akkoord te kunnen financieren, is een onderneming in veel gevallen verplicht om risicodragend kapitaal aan te trekken. Hiervoor wordt vaak gezocht naar een overnamekandidaat of worden nieuwe aandelen uitgegeven. De WHOA biedt een faciliterende rol voor een overnametraject door het gestructureerde proces en de benodigde transparantie. De WHOA is hiermee niet alleen een instrument voor waardebehoud, maar ook voor het verkoopklaar maken van ondernemingen. 

Het voordeel van de WHOA

Een bindend akkoord voor alle schuldeisers

Met de invoering van de WHOA is een nieuwe dimensie toegevoegd aan de Faillissementswet, waarbij de rechtbank de mogelijkheid heeft om een onderhands akkoord voor schuldenherstructurering tussen een onderneming, zijn schuldeisers en aandeelhouders goed te keuren (homologeren). De homologatie zorgt ervoor dat het akkoord bindend is voor alle betrokken partijen. De WHOA is van toepassing op bedrijven met levensvatbare activiteiten maar met een dreigende continuïteitscrisis als gevolg van een zware schuldenlast. 

Herstructureren van de balans en schuldsanering is geen nieuw concept, maar in de praktijk had een onderhands akkoord voor de WHOA een beperkte kans van slagen. Doordat schuldeisers niet gedwongen konden worden om mee te werken, strandden veel reddingsplannen en ging de waarde verloren. De WHOA biedt levensvatbare bedrijven een reddingsboei in complexe herstructureringsscenario’s. Het beschermt tegen individuele schuldeisers die een zorgvuldig uitgewerkt akkoord met een tegenstem teniet kunnen doen. De wet waarborgt waardebehoud, behoud van werkgelegenheid en de mogelijkheid voor crediteuren om toekomstige verliezen te compenseren.

Het belang van een transparante informatievoorziening

Een helder verhaal voor zowel schuldeisers als kapitaalverschaffers

Transparantie en goede informatievoorziening spelen een cruciale rol in succesvolle WHOA-procedures en in de bijdrage van de WHOA aan een oplossing. Het is van wezenlijk belang om schuldeisers te overtuigen gezien het offer dat van hen wordt gevraagd. Ook moeten kapitaalverschaffers en/of financiers overtuigd worden van de haalbaarheid en de terugbetaalcapaciteit van de onderneming.  

Naast het belang om stakeholders te overtuigen, vraagt de wet ook dat het akkoord uitgebreide informatie bevat, waaronder de financiële positie van de schuldenaar, de oorzaak van de financiële problemen, ondernomen oplossingspogingen, de herstructureringsmaatregelen en de bijdrage ervan aan een oplossing, en de verwachte uitvoeringstijd. Dit betekent dat een reorganisatieplan moet worden opgesteld, inclusief een concreet actieplan met tijdslijn. Dit plan beoordeelt eerst de levensvatbaarheid en randvoorwaarden van de onderneming. Crediteuren waarderen kritische zelfreflectie, wat herstel van vertrouwen bevordert. Om de levensvatbaarheid van de onderneming aan te tonen word een aantal “value clusters” getoetst. De “value clusters” hebben betrekking op de toegevoegde waarde van de onderneming, de marktdynamiek, externe factoren, het onderscheidend vermogen, het aanpassingsvermogen, de risico’s, het management van de organisatie, de rentabiliteit en de kasstromen. 

De ondernemingswaarde als onderdeel van de WHOA

Inzicht in de waarde van de onderneming door de reorganisatie 

Naast een gedegen reorganisatieplan is waardering van de onderneming essentieel in het WHOA-traject. De reorganisatiewaarde is de economische waarde die ontstaat na realisatie van het akkoord. Deze waarde dient eerlijk onder de schuldeisers en aandeelhouders te worden verdeeld. De reorganisatie wordt vaak bepaald aan de hand van de Discounted Cash Flow (DCF) methode om de totale ondernemingswaarde te bepalen. Om ook operationele schuldeisers hierin mee te nemen, moet hun schuld worden aangepast in het netto werkkapitaal en worden opgeteld bij de totale ondernemingswaarde. Dit zorgt voor transparantie over de omvang van de reorganisatiewaarde die beschikbaar is voor alle betrokken schuldeisers. 

De WHOA als instrument voor bedrijfsovername 

Strakke procedures gericht op kennis en onderling vertrouwen 

Voor het financieren van een (WHOA)akkoord is een onderneming vaak afhankelijk van risicodragend kapitaal. Een veelgebruikte methode voor de financiering van een WHOA-akkoord is de uitgifte of overname van aandelen. De WHOA fungeert daarmee niet alleen als instrument voor waardebehoud, maar ook als middel voor bedrijfsovername en het gereedmaken van de onderneming voor verkoop. 

Gestructureerd overnameproces

Het volgen van de WHOA-procedure faciliteert een gestructureerd overnameproces, waarbij strakke procedures en richtlijnen zorgen voor constructieve onderhandelingen met schuldeisers en het bereiken van een akkoord met de koper. De transparante en vereiste informatie bieden de overnemende partij voldoende inzicht in de onderneming, risico’s, potentie en mogelijke synergievoordelen. De WHOA-vereiste transparantie wekt daarom vertrouwen bij de toetredende partij. 

Verplichte waardebepaling

Net als in de reguliere overnamepraktijk staat de waardebepaling van de onderneming centraal in een WHOA-traject. De bepaling van de (reorganisatie)waarde, die verplicht is binnen de WHOA, wordt aan de koper verstrekt terwijl in een reguliere overnamepraktijk de koper de waardering zelf uitvoert. 

Zorgvuldig & doelgericht

Tijd is een essentieel element tijdens een overnameproces. Echter, in een financieel kritieke situatie is tijd schaars. Om in zo’n traject tijd te kunnen kopen voor een gedegen planning en financiering, voorziet de WHOA in een afkoelingsperiode. Deze periode, maximaal 4 maanden (verlengbaar tot 8 maanden), biedt ruimte voor gesprekken met overnamekandidaten, vereist onderzoek en het verkrijgen van input voor het reorganisatieplan. De betrokkenheid van de overnemende partij bij het definitieve reorganisatieplan versnelt de uitvoering na sanering, waardoor onzekerheid wordt weggenomen en de onderneming snel weer op koers komt. 

Structureel advies vergroot de kans op succes

Multidisciplinaire aanpak met financiële en juridische expertise

Om de kans op een succesvol WHOA-traject en het aantrekken van een nieuwe aandeelhouder en risicodragend kapitaal te vergroten, is het raadzaam een ervaren adviseur in te schakelen. Een gespecialiseerde advocaat voor juridische procedures en een financieel adviseur met turnaround managementervaring kunnen samen een multidisciplinaire aanpak bieden. Deze adviseurs kunnen worden betrokken bij het stakeholdermanagement dat centraal staat in het WHOA-traject, wat cruciaal is voor het verkrijgen van steun voor het akkoord en de homologatie ervan. 

Conclusie

Met de invoering van de WHOA is een krachtig instrument ontstaan waarmee een levensvatbare onderneming kan worden gered door schuldsanering, zelfs tegen de wil van enkele schuldeisers. Financiering van het akkoord vereist vaak risicodragend kapitaal, wat leidt tot de uitgifte van nieuwe aandelen of de zoektocht naar een nieuwe eigenaar. De WHOA fungeert hierdoor niet alleen voor het behouden van waarde maar ook als instrument voor bedrijfsovername. 

De procedures en richtlijnen van de WHOA bieden ondersteuning voor het aanleveren van informatie die cruciaal is voor overnamebeslissingen. Een mogelijke afkoelingsperiode geeft kopers de kans om informatie te evalueren en input te leveren voor reorganisatieplannen. Het aantrekken van een gespecialiseerde advocaat en een financieel expert is sterk aan te bevelen om het proces te leiden, gezien de complexiteit van benodigde documentatie. Een ervaren turnaround-adviseur speelt ook een essentiële rol in stakeholdermanagement en planvalidatie om het vereiste vertrouwen van schuldeisers te verkrijgen.